Focus | Uber‑uitspraak + DBA‑handhaving: zzp‑inhuur is maatwerk (en dat moet je kunnen bewijzen)

Ronald Blaak van de
3 dagen geleden
4 minuten om te lezen

Chapeau De Uber‑uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam laat opnieuw zien dat de kwalificatie van een arbeidsrelatie niet in één zin te vangen is: hetzelfde werk kan bij de één wél en bij de ander níet als arbeidsovereenkomst uitpakken. Tegelijk handhaaft de Belastingdienst sinds 1 januari 2025 weer volgens de normale regels en kan vanaf 1 januari 2026 (bij opzet/grove schuld) ook weer vergrijpboetes opleggen. Dit Focus‑artikel helpt je om zzp‑inhuur in 2026 dossierproof te maken.

Voor wie is dit relevant?

Werkgevers die zzp’ers/freelancers inhuren (structureel of projectmatig)
HR, payroll en finance die verantwoordelijk zijn voor contracten, aansturing en loonheffingen
Ondernemers die werken met hybride teams (werknemers én externen in dezelfde rollen)
Organisaties die via tussenpersonen/bureaus werken, maar wél eindverantwoordelijk zijn voor de praktijk

In één oogopslag: wat verandert er?

Het Hof Amsterdam wees de vordering af dat alle Uber‑chauffeurs (of groepen) werknemers zijn: in deze procedure kon dat niet algemeen worden vastgesteld; het kan wél dat individuele chauffeurs een arbeidsovereenkomst hebben.
Het Hof noemt o.a. factoren als investeringen (auto), vrijheid in werktijden, strategie in ritten accepteren/verdiensten en risico’s (aansprakelijkheid/arbeidsongeschiktheid) bij de beoordeling.
De Hoge Raad verduidelijkte dat er geen rangorde is tussen de Deliveroo‑gezichtspunten: “(extern) ondernemerschap” is een volwaardig gezichtspunt en kan niet op voorhand minder belangrijk zijn dan andere omstandigheden.
Sinds 1 januari 2025 past de Belastingdienst weer de normale handhavingsregels toe: bij schijnzelfstandigheid kan direct worden gecorrigeerd en nageheven.
In 2025 legde de Belastingdienst geen verzuim- en vergrijpboetes op; vanaf 1 januari 2026 kunnen wél vergrijpboetes worden opgelegd (bij opzet/grove schuld). In 2026 worden nog geen verzuimboetes opgelegd.
Naheffen met terugwerkende kracht kan (bij reguliere situaties) niet verder terug dan 1 januari 2025; bij kwaadwillendheid of het niet opvolgen van aanwijzingen kan dat verder teruggaan.

Wat betekent dit praktisch voor werkgevers?

1) “Maatwerk” is nu het uitgangspunt (niet de uitzondering)

De Uber‑uitspraak bevestigt in de praktijk wat de Hoge Raad al heeft uitgelegd: je kunt niet veilig varen op één label “zzp” of één standaardcontract voor iedereen. Per persoon telt de feitelijke uitvoering en het totaalbeeld van omstandigheden.

Concreet: twee mensen kunnen vergelijkbaar werk doen, maar tóch anders kwalificeren als hun ondernemerschap/risico/zelfstandigheid in de praktijk verschillend is.

2) De Belastingdienst kijkt vooral naar de praktijk

Vanaf 1 januari 2025 kan de Belastingdienst weer direct correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen bij schijnzelfstandigheid. In 2026 komt daar het risico op vergrijpboetes bij (bij opzet of grove schuld).

Daarnaast publiceert de Belastingdienst een Handhavingsplan arbeidsrelaties 2026, waarin staat hoe zij toezicht houdt op kwalificatie van arbeidsrelaties.

3) “Dossierproof” is je beste verzekering

Als het ooit discussie wordt (intern, met de Belastingdienst of civiel), wil je kunnen laten zien dat:

je bewust hebt beoordeeld waarom dit een opdrachtrelatie is, én
de dagelijkse aansturing/organisatie ook past bij die keuze.

Dossierproof betekent niet “papierwerk om het papier”, maar: 1) duidelijke opdracht, 2) werkbare afspraken, 3) bewijs van uitvoering.

4) Hoog risico‑signalen: wanneer lijkt het op loondienst?

Let extra op als je zzp’er in de praktijk:

vaste werktijden/roosters volgt,
structureel onder leiding/gezag van een leidinggevende werkt,
geen of nauwelijks eigen ondernemersrisico draagt,
geen vervanging kan regelen,
langdurig (quasi‑permanent) in het team meedraait als “collega op uurbasis”,
hetzelfde werk doet als werknemers met dezelfde aansturing.

Dan is de kans groter dat “zzp” niet past bij de werkelijkheid.

5) Kansen: transparantie levert rust en betere keuzes op

Een goede kwalificatiecheck levert vaak óók betere keuzes op:

welke rollen zijn écht geschikt voor flex/opdracht,
welke rollen zijn structureel (dus beter in dienst),
en waar moet je procesmatig bijsturen (onboarding, leidinggeven, administratie).

Actieplan (stappen 1 t/m 10)

Inventariseer alle zzp‑inhuur (wie, rol, duur, tarief, inzetpatroon).
Risico‑triage: markeer “hoog risico” (lange duur, vaste uren, integratie in team, veel aansturing).
Leg de opdracht scherp vast: resultaat/afbakening, deliverables, looptijd, zelfstandige uitvoering.
Verwijder loondienst‑signalen uit de praktijk: geen functioneringsgesprekken, geen vaste roosters alsof werknemer, geen interne hiërarchische aansturing.
Borg vervanging/onderaanneming waar dat realistisch is (en leg het vast als het kan).
Onderbouw ondernemerschap: meerdere opdrachtgevers, eigen marketing/kvk, eigen verzekeringen, eigen investeringen, tariefafspraken, eigen tools (waar passend).
Train leidinggevenden: hoe stuur je op output, zonder “werknemersgezag” te organiseren.
Richt een periodieke review in (bijv. per kwartaal): duur, rol, aansturing, afwijkingen van de opdracht.
Maak een plan B voor high‑risk dossiers: herinrichten naar detacheringsmodel, payroll‑oplossing of arbeidsovereenkomst.
Bewaar bewijs slim: opdracht, facturen, wijzigingsafspraken, projectresultaten, communicatie over zelfstandige uitvoering.

Let op: dit is praktische informatie, geen individueel juridisch advies. Bij twijfel is een gerichte beoordeling per rol/persoon verstandig.

Checklist (1 minuut)

☐ Is er een afgebakende opdracht (resultaat / deliverables) i.p.v. “uren vullen”?
☐ Kan de zzp’er in de praktijk zelf bepalen hoe het werk wordt gedaan (binnen afspraken)?
☐ Is er beperkte inhoudelijke aansturing (geen hiërarchisch gezag zoals bij werknemers)?
☐ Is er ruimte voor vervanging (of is vastgelegd waarom dit niet kan)?
☐ Draagt de zzp’er ondernemersrisico (tarief, aansprakelijkheid, verzekeringen, investeringen)?
☐ Werkt de zzp’er ook voor andere opdrachtgevers (of is er aantoonbaar acquisitie/marktgedrag)?
☐ Is de inzet tijdelijk/projectmatig, niet structureel/doorlopend als “vaste collega”?
☐ Zijn onboarding en tools ingericht als “extern” (geen werknemersvoordelen/HR‑cyclus)?
☐ Kun je binnen 10 minuten de onderbouwing + bewijsstukken laten zien?
☐ Is payroll voorbereid op bijsturing als kwalificatie wijzigt (proces/impact)?

Kader: belangrijkste mijlpalen & deadlines

21 februari 2025 – Hoge Raad (Uber/Deliveroo‑verduidelijking): geen rangorde tussen gezichtspunten; ondernemerschap is volwaardig.
27 januari 2026 – Gerechtshof Amsterdam: vorderingen FNV in Uber‑zaak afgewezen; kwalificatie blijft afhankelijk van individuele omstandigheden.
Sinds 1 januari 2025 – Belastingdienst: normale regels handhaving arbeidsrelaties, direct corrigeren/naheffen mogelijk (niet verder terug dan 1‑1‑2025, tenzij uitzonderingen).
Vanaf 1 januari 2026 – vergrijpboetes mogelijk bij opzet/grove schuld; in 2026 nog geen verzuimboetes.
Handhavingsplan arbeidsrelaties 2026 – publicatie/leidraad handhaving door de Belastingdienst.

Bronnen (officieel en betrouwbaar)

Rechtspraak.nl (nieuwsbericht) – “Vorderingen FNV in Uber‑zaak afgewezen” (Gerechtshof Amsterdam, 27‑01‑2026).
Uitspraken Rechtspraak – Gerechtshof Amsterdam, ECLI:NL:GHAMS:2026:163 (27‑01‑2026).
Uitspraken Rechtspraak – Hoge Raad, ECLI:NL:HR:2025:319 (21‑02‑2025).
Belastingdienst – “Arbeidsrelaties en handhaving door de Belastingdienst” (handhaving vanaf 1‑1‑2025; boetes 2026).
Belastingdienst – “Handhavingsplan arbeidsrelaties 2026” (publicatiepagina + plan).
Open Overheid / Rijksoverheid – “Gedeeltelijke verlenging zachte landing handhaving schijnzelfstandigheid” (19‑12‑2025).

CTA (Focus)

Wil je dit in jouw organisatie snel scherp krijgen? Plan een zzp‑inhuur quickscan (30–45 min): we inventariseren je inhuur, markeren high‑risk dossiers en zetten een praktisch dossierproof‑proces neer (contract + uitvoering + bewijs).