Auteursrechtclaim? Check bewijs en licentie
Gepubliceerd op 31 augustus 2026 Auteur: Ronald Blaak Tags: MKB • ZZP • Auteursrecht • Website • RWVO
Steeds meer ondernemers krijgen brieven over ongeoorloofd gebruik van foto’s, artikelen, quotes, video’s of lettertypes. Dat is niet vreemd: KVK waarschuwt dat steeds meer bedrijven met software zoeken naar schendingen van auteursrecht en dat de pakkans daardoor groter wordt. Tegelijk ziet RWVO in de praktijk dat claims niet altijd zorgvuldig zijn onderbouwd of redelijk zijn opgebouwd. De boodschap is daarom dubbel: gebruik niet zomaar materiaal van internet, maar betaal ook niet blind iedere claim die binnenkomt. (KVK)
In 3 regels
Staat een foto, tekst of video online, ga er dan vanuit dat er auteursrecht op kan rusten; bronvermelding of “gevonden via Google” is geen toestemming. (KVK)
Een claim kan terecht zijn, maar de afzender moet wél kunnen uitleggen wie rechthebbende is, welk gebruik is vastgesteld en hoe de schade is berekend.
Rechters kijken naar licentie, gebruik, naamsvermelding, bewijs en proportionaliteit; onwetendheid helpt meestal niet, maar opgeblazen claims worden niet automatisch volledig toegewezen. (Rechtspraak)
Voor wie is dit relevant?
Voor zzp’ers, eenmanszaken, mkb-bedrijven, bestuurders, vennoten, stichtingen, webshops, marketingteams en ondernemers die zelf of via een bureau content plaatsen. Ook voor Blaak Administratie is dit onderwerp relevant: ondernemers denken vaak aan omzet, website en zichtbaarheid, maar niet aan het dossier achter beeldgebruik, licenties, facturen en contracten. Voor RWVO is dit herkenbaar omdat ondernemers regelmatig pas hulp zoeken nadat een claim, sommatie of incassotraject al loopt. RWVO ondersteunt mkb en zzp bij zakelijke juridische vragen en geschillen. (RWVO)
In één oogopslag
Auteursrecht ontstaat automatisch; u hoeft het niet te registreren. Ondernemersplein noemt foto’s, video’s, teksten, software, tekeningen en artikelen als voorbeelden van beschermde werken. (Ondernemersplein)
U mag content die u niet zelf heeft gemaakt niet zomaar op uw zakelijke website gebruiken. Ondernemersplein noemt afbeeldingen, video’s en teksten expliciet als content waarvoor toestemming nodig kan zijn. (Ondernemersplein)
Bewerken, uitsnijden of een filter plaatsen maakt een foto niet rechtenvrij; KVK waarschuwt dat het auteursrecht op de afbeelding blijft rusten. (KVK)
Ook tekst en quotes kunnen beschermd zijn als zij voldoende oorspronkelijk en creatief zijn. Korte of beschrijvende teksten zijn niet altijd beschermd, maar daar moet u niet te snel op gokken. (KVK)
Reprorecht is iets anders dan een losse fotoclaim: het gaat om een wettelijke vergoeding voor intern kopiëren, printen of scannen van tekst en beeld binnen organisaties. KVK waarschuwt tegelijk: controleer bij twijfel of een reprorechtfactuur echt is. (KVK)
Bij fonts en lettertypes is de praktijk extra verwarrend: het ontwerp, het fontbestand en de licentievoorwaarden moeten apart worden bekeken. Recente Dyslexiefont-zaken laten zien dat dit niet altijd zwart-wit is. (Rechtspraak)
Niet iedere dreigende brief is oplichting, maar ondernemers moeten alert zijn op spookfacturen, domeinnaamfraude en misleidende druk. Fraudehelpdesk en Ondernemersplein waarschuwen ondernemers daar nadrukkelijk voor. (Fraudehelpdesk)
Wat betekent dit praktisch voor ondernemers?
1. Uw website is geen gratis voorraadkast
Het grootste misverstand is dat online vindbaar gelijkstaat aan vrij bruikbaar. Dat klopt niet. Rijksoverheid zegt helder dat u boeken, films, foto’s en muziek met auteursrecht alleen mag gebruiken met toestemming van de maker; verspreiden of openbaar maken is iets anders dan privé bekijken. KVK vertaalt dat praktisch: staat een foto of tekst op internet, ga er dan vanuit dat daar auteursrecht op zit. (Rijksoverheid)
Voor ondernemers is vooral de herkomst belangrijk. Wie heeft de foto gemaakt? Wie heeft de tekst geschreven? Heeft uw webbouwer, marketingbureau of medewerker de juiste licentie gekocht? Mag de afbeelding ook commercieel worden gebruikt? Geldt de licentie alleen voor één website, één campagne, één land, één periode of één gebruiker? Dat zijn geen juridische details, maar praktische dossierpunten.
2. Automatische opsporing maakt oude fouten zichtbaar
Veel ondernemers krijgen een claim over content die jaren geleden door een medewerker, vrijwilliger, stagiair of webbouwer is geplaatst. KVK waarschuwt dat software steeds slimmer wordt in het opsporen van online auteursrechtinbreuken. Daardoor worden ook oude blogposts, tijdelijke landingspagina’s, socialmediaberichten en archiefpagina’s gevonden. (KVK)
Dat maakt het risico groter voor kleine organisaties. Niet omdat zij bewust inbreuk willen maken, maar omdat zij vaak geen centraal licentiearchief hebben. Een factuur van een stockwebsite, een mail van een fotograaf of een oude afspraak met een ontwerper is dan niet meer terug te vinden. Zonder bewijs van toestemming staat u zwakker.
3. Een claim vraagt om controle, niet om paniek
Negeer een claim niet, maar betaal ook niet direct. Vraag eerst om bewijs. Wie is de maker of rechthebbende? Welke foto, tekst of font is gebruikt? Waar stond het materiaal precies? Op welke datum is dat vastgesteld? Waar blijkt uit dat de afzender bevoegd is om namens de rechthebbende op te treden? En hoe is het bedrag berekend?
Die controle is terecht. KVK adviseert bij een claim te checken of het auteursrecht inderdaad is geschonden, de content direct te verwijderen als dat zo is en te achterhalen of de partij echt rechthebbende is. Soms kan verwijderen genoeg zijn; soms is een redelijke vergoeding logisch. (KVK)
4. Rechtspraak laat zien: claims kunnen slagen, maar de hoogte verschilt
De rechtspraak is streng op het uitgangspunt: zonder toestemming publiceren is meestal inbreuk. In ECLI:NL:RBOVE:2024:6663 werd schadevergoeding bepaald aan de hand van licentiekosten, plus 25% wegens het ontbreken van de naam van de maker. In die zaak hielp het niet dat de foto via een derde was verkregen; ook bij onwetendheid blijft onderzoek naar herkomst en status belangrijk. (Rechtspraak)
In ECLI:NL:RBOBR:2025:4748 ging het om meerdere auteursrechtelijk beschermde foto’s op een website. De rechtbank wees schadevergoeding toe op basis van de gebruikelijke licentievergoeding en oordeelde dat de persexceptie van artikel 15 Auteurswet niet op foto’s van toepassing was. Dat is relevant voor ondernemers die denken dat “nieuws”, “blog” of “informatief artikel” automatisch ruimte geeft om beeld over te nemen. (Rechtspraak)
Tegelijk laat ECLI:NL:RBOVE:2025:7694 zien dat een rechter niet automatisch iedere opslag of verhoging volgt. In die ANP-zaak werd wel auteursrecht op de foto aangenomen, maar de zoekresultaatsamenvatting vermeldt expliciet “geen verhoging van de schadevergoeding”. De les: erken niet te snel een te hoog bedrag, maar betwist feitelijk en onderbouwd. (Rechtspraak)
5. Fonts zijn een apart risicogebied
Bij lettertypes ontstaat verwarring omdat ondernemers denken: “het stond op mijn computer” of “de ontwerper heeft het gebruikt”. Maar een font is vaak software met licentievoorwaarden. Die voorwaarden kunnen verschillen voor desktopgebruik, webfonts, logo’s, apps, drukwerk of aantal gebruikers.
De Dyslexiefont-zaken laten zien dat fontgeschillen genuanceerd zijn. In 2023 oordeelde Rechtbank Amsterdam in een Dyslexiefont-zaak dat het specifieke lettertype in die zaak geen auteursrechtelijke bescherming kreeg omdat de relevante kenmerken technisch bepaald waren. In 2024 oordeelde dezelfde rechtbank in een andere Dyslexiefont-zaak dat Microsoft verder geen inbreuk had gemaakt, mede omdat onvoldoende bewijs bestond voor bredere verspreiding. Dat betekent niet dat fonts vrij te gebruiken zijn; het betekent wel dat licentie, bewijs, beschermingsomvang en feitelijk gebruik scherp moeten worden onderzocht. (Rechtspraak)
6. Waarschuw ook voor nepdruk en spookfacturen
Niet iedere auteursrechtclaim is nep. Maar er bestaan wél misleidende praktijken rond ondernemers. KVK waarschuwt bij reprorecht expliciet dat u bij twijfel moet controleren of de rekening echt is en dat u bezwaar kunt maken als u bijvoorbeeld nooit digitaal of op papier kopieert. Volgens KVK stuurt Stichting Reprorecht op basis van afspraken met VNO-NCW en MKB-Nederland geen factuur aan bedrijven met minder dan drie fte, al is dat geen wettelijke vrijstelling als er wél intern wordt gekopieerd. (KVK)
Ook domeinnaamfraude is verwant aan dit patroon: ondernemers worden onder druk gezet om snel iets te betalen of vast te leggen. Ondernemersplein noemt dat misleiding en adviseert om contact op te nemen met uw eigen hostingbedrijf om de prijs van domeinregistratie te controleren. Fraudehelpdesk waarschuwt daarnaast voor spookfacturen en acquisitiefraude bij ondernemers. (Ondernemersplein)
Actieplan voor ondernemers
Maak een overzicht van alle foto’s, video’s, teksten, quotes, logo’s, illustraties en fonts op uw website en socials.
Leg per item vast: maker, bron, licentie, gebruiksdoel, looptijd, factuur en eventuele naamsvermelding.
Controleer oude blogs, landingspagina’s, pdf’s, nieuwsbrieven en socialmedia-archieven.
Vraag uw webbouwer of marketingbureau schriftelijk welke rechten zijn geregeld en bewaar dat bewijs.
Gebruik stockmateriaal alleen binnen de licentievoorwaarden.
Controleer bij fonts of de licentie past bij website, logo, drukwerk, app of aantal gebruikers.
Gebruik Creative Commons alleen als u de exacte voorwaarden begrijpt en kunt aantonen.
Ontvangt u een claim: verwijder betwist materiaal niet stilzwijgend, maar maak eerst screenshots voor uw dossier.
Vraag bewijs van rechthebbende, bevoegdheid, gebruik, datum, schadeberekening en opsporingskosten.
Betaal pas nadat duidelijk is of de claim klopt en of het bedrag redelijk is.
Checklist 1 minuut
Wij weten waar onze websitebeelden en teksten vandaan komen.
Licenties en facturen zijn centraal opgeslagen.
Onze webbouwer of marketeer heeft rechten schriftelijk bevestigd.
Fonts zijn gecontroleerd op commercieel gebruik en webgebruik.
Oude blogs en socialposts zijn nagekeken.
Bronvermelding wordt niet gezien als vervanging van toestemming.
Bij een claim vragen wij altijd om bewijs van bevoegdheid.
Wij controleren of het schadebedrag marktconform is.
Wij herkennen het verschil tussen reprorecht, losse fotoclaim en spookfactuur.
Bij twijfel schakelen wij tijdig hulp in.
Kader: praktijkvoorbeelden uit rechtspraak en waarschuwingen
Foto via derde ontvangen? Dat is geen vrijbrief. In ECLI:NL:RBOVE:2024:6663 bleef de gebruiker verantwoordelijk voor publicatie zonder toestemming. (Rechtspraak)
Citaatrecht is geen decoratierecht. Een foto gebruiken als versiering bij een artikel valt niet snel onder citaatrecht; de foto moet functioneel en inhoudelijk relevant zijn. (IE-Forum)
Meerdere foto’s kunnen hard oplopen. In ECLI:NL:RBOBR:2025:4748 werd schadevergoeding toegewezen voor foto’s op een website, gebaseerd op gebruikelijke licentievergoeding. (Rechtspraak)
Niet elke opslag wordt gevolgd. In ECLI:NL:RBOVE:2025:7694 ging het om ANP en een foto op een website; de samenvatting vermeldt dat geen verhoging van de schadevergoeding werd toegewezen. (Rechtspraak)
Fonts zijn niet simpel. De Dyslexiefont-zaken laten zien dat bij lettertypes zowel auteursrechtelijke bescherming als licentiegebruik en bewijs van verspreiding afzonderlijk moeten worden beoordeeld. (Rechtspraak)
Reprorechtfactuur? Controleer echtheid en indeling. KVK adviseert in te loggen bij Stichting Reprorecht of telefonisch te controleren als u denkt dat het een spookfactuur is. (KVK)
Domeinnaamfraude werkt met dezelfde druktechniek. Ondernemersplein waarschuwt voor partijen die zeggen dat iemand anders snel een vergelijkbare domeinnaam wil registreren. (Ondernemersplein)
Bronnen
KVK — Tekst en foto’s overnemen? Zo voorkom je claims. (KVK)
Ondernemersplein — Auteursrecht. (Ondernemersplein)
Rijksoverheid — Mag ik teksten, muziek of foto’s van anderen gebruiken? (Rijksoverheid)
Ondernemersplein — Zakelijke website maken. (Ondernemersplein)
KVK — Reprorecht: zo zit het. (KVK)
Fraudehelpdesk — Spookfacturen en Domeinnaamfraude. (Fraudehelpdesk)
Rechtspraak — ECLI:NL:RBOVE:2024:6663, foto op website, schadevergoeding licentie + opslag naamsvermelding. (Rechtspraak)
Rechtspraak — ECLI:NL:RBOBR:2025:4748, foto’s op website, schadevergoeding op basis van gebruikelijke licentievergoeding. (Rechtspraak)
Rechtspraak — ECLI:NL:RBOVE:2025:7694, ANP-foto op website, geen verhoging schadevergoeding. (Rechtspraak)
Rechtspraak — Dyslexiefont-zaken ECLI:NL:RBAMS:2023:6332 en ECLI:NL:RBAMS:2024:6660. (Rechtspraak)
Blaak Administratie — positionering als administratiekantoor voor MKB en ZZP. (Blaak Administratie)
RWVO — juridische hulp voor MKB en ZZP. (RWVO)
Dit artikel is praktische duiding en geen juridisch advies.
CTA
Heeft u een auteursrechtclaim ontvangen over een foto, tekst, font of artikel? Laat eerst uw bewijs, licentie, websitehistorie en schadebedrag beoordelen voordat u betaalt of inhoudelijk erkent. Blaak Administratie helpt met dossieropbouw en RWVO kan meedenken over de juridische reactie.
Opmerkingen